Trong cùng một lĩnh vực, các doanh nghiệp có thể đứng trước một thị trường, phục vụ một nhóm khách hàng và đảm bảo những hoạt động tương tự từ môi trường kinh doanh. Nhưng kết quả tạo ra lại rất khác nhau. Vậy điều gì sẽ tạo ra điều gì khác biệt?
Đây không chỉ là câu hỏi dành cho nhà quản trị. Với một đơn vị nghiên cứu như Viet Research, đây còn là bài toán quan trọng khi muốn nhận diện đâu là doanh nghiệp thực sự có năng lực tạo giá trị trong một ngành để vinh danh trong VALUE10 – Top 10 doanh nghiệp tạo giá trị hàng đầu Việt Nam theo chuyên ngành.
Cùng một trường, kết quả không giống nhau
Điều khác biệt giữa các doanh nghiệp trong cùng một ngành kép là không có cách làm việc ở vị trí nào có nhiều nguồn lực hơn mà ở mỗi doanh nghiệp chuyển hóa nguồn lực thành kết quả.
Hai doanh nghiệp có thể tăng doanh thu tương tự, nhưng một bên tạo ra khả năng tăng trưởng đi kèm hiệu quả sử dụng vốn tốt hơn. Một doanh nghiệp có thể sở hữu năng lượng lao động lớn, nhưng doanh nghiệp lại tạo ra thu nhập tốt hơn cho người lao động hoặc đầu tư mạnh hơn vào năng lượng đổi mới. Có doanh nghiệp tập trung tối đa hóa kết quả kinh doanh trong thời gian ngắn, trong khi doanh nghiệp khác dành nguồn lực cho R&D, chuyển đổi số, ESG và những năng lực có thể tạo ra lợi thế trong tương lai.
Điều đó được tìm thấy, quy mô hay một số lẻ riêng lẻ chưa đủ để giải phóng toàn bộ năng lượng tạo ra giá trị của doanh nghiệp.
Muốn hiểu vì sao một doanh nghiệp tạo ra nhiều giá trị hơn doanh nghiệp khác, cần xem xét cách doanh nghiệp vận hành, tăng trưởng, sử dụng nguồn lực và tạo ra kết quả cho nhiều nhóm liên quan.
1. Quy mô chỉ là điểm bắt đầu
Quy mô lớn mang lại lợi ích tốt nhất định: thị trường rộng hơn, nguồn lực dồi dào hơn, khả năng đầu tư lớn hơn. Nhưng quy mô tự thân chưa nói lên doanh nghiệp đang tạo ra giá trị hiệu quả đến đâu.
Một doanh nghiệp có doanh thu lớn chưa chắc chắn có tốc độ tăng trưởng tốt. Một doanh nghiệp có tổng tài sản chưa chắc chắn đang sử dụng hiệu quả nguồn năng lượng. Ngược lại, một doanh nghiệp có quy mô nhỏ hơn vẫn có thể tạo ra hiệu quả kinh doanh nổi bật hoặc tăng trưởng nhanh hơn.
Vì vậy, trong nghiên cứu doanh nghiệp, quy mô cần thiết lập tốc độ tăng trưởng của cạnh và hiệu quả sử dụng nguồn năng lượng.
Đây cũng là lý do trong phương pháp đánh giá VALUE10, Viet Research xem xét đồng thời các chỉ số như doanh thu, lợi nhuận, tăng trưởng doanh thu trong 3 năm gần nhất, tổng tài sản, ROA và ROE.
Nói cách khác, câu hỏi không chỉ là “Doanh nghiệp lớn đến đâu?”, mà còn là “Doanh nghiệp đang biến quy mô đó thành giá trị như thế nào?”.
2. Nguồn lực chỉ trở thành giá trị khi được sử dụng hiệu quả.
Một doanh nghiệp có nhiều vốn, nhiều nhân sự hay tài sản lớn nhưng khả năng chuyển hóa những nguồn lực đó thành kết quả thấp thì chưa thể nói hết về năng lực tạo giá trị.
Ở đây, các chỉ số về lợi nhuận, ROA, ROE hay tốc độ tăng trưởng giúp nhà nghiên cứu nhìn sâu hơn vào chất lượng của tăng trưởng.
Đặc biệt, việc xem xét tăng trưởng trong một khoảng thời gian thay vì chỉ một năm giúp hạn chế cách nhìn quá phụ thuộc vào những biến động ngắn hạn. Trong phương pháp VALUE10, tăng trưởng doanh thu trong 3 năm gần nhất là một trong những chỉ số được sử dụng để đánh giá.
Điều này rất quan trọng khi so sánh các doanh nghiệp cùng ngành: một kết quả tốt có thể đáng chú ý, nhưng một năng lực duy trì kết quả còn đáng để nghiên cứu sâu hơn.
3. Khác biệt còn đến từ cách doanh nghiệp đầu tư cho tương lai
Có những khoản đầu tư không lập tức tạo ra doanh thu, nhưng lại quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong những năm tiếp theo.
R&D, đổi mới sản phẩm, công nghệ, chuyển đổi mô hình vận hành hay xây dựng văn hóa đổi mới đều là những yếu tố như vậy.
Trong cùng một ngành, doanh nghiệp nào liên tục đầu tư để nâng cao năng lực có thể tạo ra khoảng cách với đối thủ theo thời gian. Ngược lại, việc chỉ tối ưu những kết quả hiện tại có thể khiến doanh nghiệp khó thích ứng khi thị trường thay đổi.
VALUE10 vì thế đưa đầu tư cho đổi mới sáng tạo và R&D thành một nhóm tiêu chí trong quá trình đánh giá, bao gồm ngân sách dành cho đổi mới, thành tựu đổi mới cũng như văn hóa, chính sách và chiến lược đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp.
Đối với nhà nghiên cứu, đây là cách nhìn từ kết quả hiện tại sang năng lực tạo ra kết quả trong tương lai.
4. Giá trị không chỉ được đo bằng con số trên báo cáo tài chính
Một điểm khác biệt quan trọng giữa các doanh nghiệp cùng ngành nằm ở những giá trị được tạo ra cho người lao động, Nhà nước và xã hội.
Một doanh nghiệp tạo ra nhiều việc làm, mức thu nhập tốt cho người lao động, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ ngân sách và có những chính sách nhân sự tích cực đang tạo ra những giá trị vượt ra ngoài kết quả tài chính.
Trong hệ thống đánh giá VALUE10, Viet Research xem xét quy mô lao động, thu nhập bình quân, chính sách nhân lực và đóng góp ngân sách nhà nước, bên cạnh nhóm chỉ số tài chính.
Điều này giúp câu chuyện tạo giá trị được nhìn rộng hơn: doanh nghiệp tạo ra bao nhiêu lợi nhuận chỉ là một phần; doanh nghiệp tạo thêm những giá trị gì cho nền kinh tế và các bên liên quan cũng là một phần của bức tranh.
5. Khả năng thích hợp để quyết định một phần giá trị bền vững
Thị trường không đứng yên. Công nghệ thay đổi, nhu cầu thay đổi khách hàng, quy định thay đổi và mô hình kinh doanh cũng liên tục chuyển đổi.
Vì vậy, một doanh nghiệp tạo ra giá trị tốt hôm nay không có nghĩa là sẽ duy trì được lợi thế trong tương lai.
Khả năng thích ứng thường được hình thành từ nhiều yếu tố: năng lực đổi mới, chất lượng quản trị, đầu tư công nghệ, nguồn nhân lực và cách doanh nghiệp phản ứng với những thay đổi bên ngoài.
Trong cách tiếp cận của VALUE10, những yếu tố này được phản ánh qua sự đổi mới sáng tạo, R&D và các cam kết ESG, bên cạnh những kết quả về tài chính, lao động và tăng trưởng.
Đây là lý do nhà nghiên cứu không chỉ nhìn vào “doanh nghiệp đã làm được gì”, mà còn cần đặt câu hỏi “doanh nghiệp đang chuẩn bị gì cho đường tiếp theo?”.
VALUE10: Đặt doanh nghiệp trong tương quan cùng ngành
Đây cũng là ý nghĩa của việc VALUE10 – Top 10 Doanh nghiệp tạo giá trị hàng đầu Việt Nam trong các ngành được xây dựng theo từng ngành kinh tế quan trọng.
Cùng một nghĩa lớn là các doanh nghiệp cùng đứng trước những đặc điểm thị trường và yêu cầu tranh cạnh tương đối gần nhau. Vì vậy, việc phân tích trong phạm vi ngành giúp câu hỏi về năng lực tạo giá trị trở thành nên cụ thể hơn: doanh nghiệp đang tạo ra giá trị như thế nào so với mặt bằng chung của ngành chính?
Với góc nhìn của một đơn vị nghiên cứu, giá trị của VALUE10 không nằm ở việc tìm ra một con số “cao nhất” theo cách đơn giản, mà nằm trong quá trình tẩy dữ liệu, đặt các chỉ số vào đúng bối cảnh và nhận diện các doanh nghiệp đang tạo ra giá trị nổi bật trong chuyên ngành của mình .
By end cùng, cùng một lớn không có nghĩa cùng một cách tạo giá trị .
nghiên cứu không chỉ giúp trả lời nghiên cứu doanh nghiệp nào đang nổi bật, mà quan trọng hơn, giúp đặt câu hỏi: điều gì đang tạo nên sự khác biệt?
Đó chính là góc nhìn mà VALUE10 hướng tới trong hành động nhận diện những doanh nghiệp có năng lực kiến tạo giá trị nổi bật tại Việt Nam.