Trong những năm gần đây, trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR) không chỉ còn là những hoạt động thiện nguyện rời rạc mà đã trở thành một phần cốt lõi trong chiến lược phát triển của nhiều tập đoàn lớn tại Việt Nam. Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn (TCSG) – doanh nghiệp khai thác cảng và logistics hàng đầu – được xem là một trong những đơn vị tiên phong khi tích hợp CSR vào mô hình quản trị, gắn chặt trách nhiệm xã hội với hiệu quả kinh doanh.
CSR gắn với kinh doanh cốt lõi
Khác với nhiều doanh nghiệp thực hiện CSR theo hướng “làm thêm”, Tân Cảng Sài Gòn xây dựng CSR thành một trụ cột trong chiến lược phát triển. Với hệ thống hơn 16 cảng biển, 30 trung tâm logistics và đội tàu container, TCSG mỗi năm đóng góp khoảng 55% thị phần khai thác container xuất nhập khẩu cả nước. Gắn CSR với hoạt động kinh doanh giúp công ty tạo ra mô hình phát triển song hành: vừa thúc đẩy tăng trưởng, vừa chia sẻ lợi ích với cộng đồng.
Điển hình, Tân Cảng Sài Gòn triển khai chương trình “Cảng xanh”, áp dụng công nghệ quản lý hiện đại và thiết bị xếp dỡ thân thiện môi trường. Riêng cảng Cát Lái – cảng container lớn nhất Việt Nam – đã thay thế dần xe đầu kéo chạy dầu bằng xe điện và xe hybrid, giảm phát thải CO2 ước tính hơn 20.000 tấn mỗi năm. Đây là một bước đi mang tính chiến lược, khi ngành vận tải biển và logistics vốn nằm trong nhóm có lượng khí thải lớn nhất.
Đầu tư cho cộng đồng và người lao động
CSR của Tân Cảng Sài Gòn không chỉ nằm ở môi trường mà còn thể hiện ở phương diện xã hội. Mỗi năm, doanh nghiệp dành hàng trăm tỷ đồng cho các hoạt động an sinh: xây dựng nhà tình nghĩa, trao học bổng cho con em công nhân và hỗ trợ vùng bị thiên tai. Chỉ tính riêng giai đoạn 2015–2023, công ty đã tài trợ xây dựng hơn 200 căn nhà cho gia đình khó khăn, trao gần 5.000 suất học bổng và đóng góp hơn 300 tỷ đồng cho các chương trình xã hội.
Đối với người lao động, TCSG chú trọng chính sách “người lao động là tài sản quý”. Hiện công ty có hơn 8.000 cán bộ công nhân viên, với mức thu nhập bình quân luôn cao hơn 1,5–2 lần so với mức trung bình ngành. Ngoài ra, công ty còn đầu tư mạnh vào đào tạo, hàng năm tổ chức trên 2.000 khóa huấn luyện về vận hành thiết bị, kỹ năng quản lý và an toàn lao động. Việc này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn xây dựng đội ngũ gắn bó lâu dài.
CSR trong chiến lược quân – dân kết hợp
Là doanh nghiệp quân đội, Tân Cảng Sài Gòn có một nét đặc thù trong triển khai CSR: gắn trách nhiệm xã hội với nhiệm vụ quốc phòng. Các đơn vị trực thuộc như cảng Cam Ranh, cảng Trường Sa không chỉ phục vụ thương mại mà còn hỗ trợ hậu cần cho lực lượng hải quân, góp phần khẳng định chủ quyền biển đảo. Đây là một điểm khác biệt, giúp CSR của Tân Cảng Sài Gòn mang màu sắc chiến lược quốc gia, vượt ra ngoài khuôn khổ doanh nghiệp đơn thuần.
Gia tăng giá trị thương hiệu và niềm tin xã hội
Có thể thấy rõ những lợi ích mà chiến lược CSR mang lại cho TCSG. Thứ nhất, CSR giúp công ty nâng cao uy tín trong cộng đồng khách hàng quốc tế. Trong bối cảnh nhiều tập đoàn đa quốc gia yêu cầu đối tác tuân thủ tiêu chuẩn phát triển bền vững, việc đầu tư “cảng xanh”, giảm phát thải và minh bạch chuỗi cung ứng đã giúp TCSG giữ được lợi thế cạnh tranh. Thứ hai, CSR tạo ra sự gắn kết nội bộ. Chính sách chăm lo đời sống, đào tạo nhân lực khiến người lao động cảm thấy mình là một phần quan trọng của doanh nghiệp, từ đó giảm tỷ lệ nghỉ việc, tăng hiệu quả sản xuất. Thứ ba, CSR mang lại hiệu quả lâu dài cho cộng đồng. Các chương trình hỗ trợ an sinh, cứu trợ thiên tai và bảo vệ môi trường giúp hình ảnh Tân Cảng Sài Gòn gắn với “doanh nghiệp vì cộng đồng”, củng cố niềm tin xã hội.
Gánh nặng chi phí và áp lực minh bạch
Tuy nhiên, CSR cũng đặt ra những thách thức không nhỏ. Trước hết là vấn đề chi phí. Việc đầu tư xe điện, thiết bị thân thiện môi trường hay các dự án cộng đồng cần nguồn vốn rất lớn. Trong ngắn hạn, chi phí này có thể làm giảm biên lợi nhuận, nhất là trong bối cảnh thị trường logistics biến động. Thứ hai, khi CSR đã trở thành một phần thương hiệu, doanh nghiệp phải đối diện với áp lực minh bạch. Bất kỳ sai sót nào trong thực thi – từ việc phát thải vượt chuẩn đến tranh chấp lao động – đều dễ dàng bị công luận soi xét, có nguy cơ ảnh hưởng uy tín. Ngoài ra, CSR gắn với nhiệm vụ quân – dân kết hợp cũng khiến doanh nghiệp phải cân bằng giữa mục tiêu thương mại và yêu cầu quốc phòng, vốn không phải lúc nào cũng thuận lợi.
Bài toán cân bằng
Các chuyên gia cho rằng, thách thức lớn nhất của Tân Cảng Sài Gòn hiện nay không phải là “có nên làm CSR hay không”, mà là “làm thế nào để cân bằng”. Cân bằng giữa chi phí đầu tư và lợi ích lâu dài, giữa phát triển thương mại và trách nhiệm quốc phòng, giữa kỳ vọng xã hội và năng lực nội tại của doanh nghiệp. Nếu giải quyết tốt bài toán này, CSR sẽ không chỉ là một khoản chi mà trở thành động lực tăng trưởng bền vững.
Chiến lược CSR của Tân Cảng Sài Gòn cho thấy một cách tiếp cận toàn diện: từ môi trường, xã hội, con người đến quốc phòng. Dù còn tồn tại những hạn chế nhất định, không thể phủ nhận rằng CSR đã trở thành một “tài sản vô hình” góp phần củng cố vị thế dẫn đầu của doanh nghiệp này trong ngành cảng biển và logistics Việt Nam. Và hơn hết, những gì Tân Cảng Sài Gòn đang làm cũng phản ánh xu thế tất yếu: phát triển kinh tế phải song hành với trách nhiệm xã hội, mới có thể tạo nên giá trị bền vững.